Model kompetencji nauczyciela akademickiego, jakim go rozumieją Specjalistki i i Specjaliści Osrodka ODD,  integruje podejście niemieckojęzycznej dydaktyki z anglosaskim modelem TPACK, podkreślając znaczenie kompetencji cyfrowych. Pierwotny model kompetencji został opracowany przez zespół w ramach projektu "Doskonałość Dydaktyczna Uczelni". Nasz model kompetencji nauczyciela akademickiego obejmuje trzy kluczowe obszary: dostępne technologie, dydaktykę i wiedzę przedmiotową. Swobodne korzystanie z tych kompetencji wspiera skuteczne nauczanie i efektywnie inspiruje rozwój zawodowy kadry uniwersyteckiej.

Model certyfikacji, jaki budujemy i jaki staramy sie zaproponować, bazuje na powyżej nakreślonych kompetencjach i przedstawia się następująco:

Chcemy, by nasza kadra, w zakresie obowiązywania konkretnych kompetencji, zdobyła fundamentalne, a specyficzne, umiejętności, potwierdzone certyfikatem ich znajomości.

• Certyfikat podstawowy obejmować ma podstawową wiedzę dydaktyczną, podstawową znajomość umiejętności i podstaw.
• Certyfikat na poziomie rozszerzonym uzupełnia wiedzę stricte przedmiotową orz kierunkowe efekty uczenia się wraz z umiejętnością lokowania nauczania w jego kontekście, czyli propagowania odpowiednio nakierowanych badań, przykładowo w ramach tutoriatu.
• Certyfikat specjalistyczny będzie dokumentował zastosowanie danej dydaktyki w promowaniu i popularyzacji wiedzy, wspólpracy z gronem pedagogicznym i wprowadzaniu innowacji.

W zakresie 

KOMPETENCJE DYDAKTYCZNE

chcemy upewnić wszystkich, że nasza kadra akademicka umie:

• wykorzystywać wiedzę na temat podejścia Student-Centered Learning oraz edukacji dorosłych w praktyce dydaktycznej.
• planować kursy i zajęcia, okreslali mierzalne efekty uczenia się, właściwie dobierać treści, metody oraz strategie nauczania, a także sposoby oceniania osiągnięć studentów.
• prowadzić zajęcia z wykorzystaniem metod charakterystycznych dla danego obszaru i kierunku studiów, stosując metody aktywizujące oraz nowoczesne środki dydaktyczne, a także odpowiednio organizując przestrzeń do nauki.
• dobierać i tworzyć materiały dydaktyczne oraz przedstawiać treści zgodnie ze specyfiką nauczanego przedmiotu.
• motywować studentów do aktywnego uczestnictwa w procesie nauki oraz wzbudzać zainteresowanie przedmiotem.
• stosować odpowiednie narzędzia oceny efektów kształcenia i przekazywać konstruktywną informację zwrotną.
• skutecznie komunikować się z grupą oraz promować pracę zespołową studentów.
• elastycznie dostosowywać sposób organizacji sytuacji edukacyjnych do zróżnicowanych potrzeb uczących się.
• tworzyć przyjazne i efektywne środowisko uczenia się oraz rozwoju.
• oceniać własną pracę w celu doskonalenia umiejętności dydaktycznych w duchu otwartości na nowe formy, środki oraz metody nauczania.

W zakresie

KOMPETENCJE SPOŁECZNE I OSOBISTE
nasz certyfikat ma potwierdzać, że nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego:

• dostrzega złożoność profesji nauczyciela oraz identyfikuje napięcia wynikające z pracy w środowisku akademickim.
• wykorzystuje możliwości rozwoju, szczególnie w obszarze kompetencji społecznych i osobistych, ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji komunikacyjnych.
• postępuje zgodnie z Akademickim Kodeksem Wartości, przestrzegając zasad godności każdej osoby w sytuacjach dydaktycznych.
• promuje postawy etyczne wśród studentów.
• współpracuje z innymi nauczycielami akademickimi i instytucjami uniwersyteckimi w zakresie nauczania oraz rozwoju kompetencji kadry dydaktyczno-badawczej.

W zakresie

KOMPETENCJE SYSTEMOWE
oferowany przez nas certyfikat ma zapewniać, że kadra naukowo-dydaktyczna:

• stosuje obowiązujące regulacje dotyczące praw i obowiązków nauczyciela akademickiego, praw autorskich, ochrony danych osobowych, przeciwdziałaniu dyskryminacji oraz stosowania zasad równości płci.
• projektuje i prowadzi zajęcia dydaktyczne, uwzględniając wymagania formalne oraz prawne.
• potrafi opracować poprawny sylabus zajęć.
• zna strukturę organizacyjną uczelni, w szczególności jednostki wspierające w sytuacjach kryzysowych.
• przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

W zakresie

TECHNOLOGIE, W TYM ICT ORAZ TECHNOLOGIE DYDAKTYCZNE
certyfikat zapewnia, że nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego:

• potrafi przygotować i przeprowadzić efektywną prezentację synchroniczną oraz asynchroniczną, wykorzystując nowoczesne technologie oraz dostępne oprogramowanie.
• umiejętnie stosuje wybrane technologie cyfrowe do diagnozowania, oceniania i indywidualizacji pracy ze studentem.
• rozumie możliwości, jakie oferują nowe technologie w zakresie śledzenia postępów, adaptacji metod dydaktycznych oraz zbierania informacji zwrotnej na temat własnej pracy.
• tworzy motywujące środowisko nauki, wykorzystując cyfrowe narzędzia, np. gry, quizy.
• organizuje wspólną pracę synchroniczną i asynchroniczną z wykorzystaniem narzędzi online.
• zna i stosuje zasady dostępności zgodne z WCAG (Web Content Accessibility Guidelines).
• przestrzega zasad netykiety.

Specjalistki i specjaliści Osrodka ODD rozumieją portfolio jako metaforę szczególnego rodzaju mapy, na której wytyczono osobistą ścieżkę rozwoju zawodowego. Kiedy tylko zostanie podjęta decyzja o tym, które z umiejętności będą uważane za kompletne i użyteczne w prowadzeniu dydaktyki, a które obszary powinny zostać "doinwestowane" i objęte refleksją, to wtedy Doradcy/czynie przy pomocy adekwatnych narzedzi naukowych pomogą ostatecznie ocenić, na ile wykładowca trafnie określił swoje słabe i mocne strony oraz realistyczne cele rozwojowe, które poszczególne obszary na uniwersyteckiej mapie połączą pewnie na kształt etapów przyszłościowej przebiegającej drogi szybkiego rozwoju.  

Dobrze skonstruowane portfolio nauczyciela akademickiego cechuje przejrzystość, spójność i kompleksowość:

Na stronie tytułowej umieszcza się

• Imię i nazwisko
• Stanowisko i instytucja (uczelnia)
• Rok przygotowania portfolio
• Opcjonalnie: motto dydaktyczne

We Wprowadzeniu umieszcza się

• krótkie podsumowanie posiadanej filozofii nauczania
• cel stworzenia portfolio
• wybór poszczególnych kompetencj, jakie podlegają zaprezentowaniu

W opisie Kompetencje dydaktyczne w portfolio

• opisujemy preferowane metody i strategie nauczania
• podajemy przykłady planowania zajęć (np. konspekt, sylabus)
• dokonujemy opisu stosowanych narzędzi ewaluacyjnych
• podajemy przykłady materiałów dydaktycznych (prezentacje, zadania)
• dokonujemy refleksji skuteczności zastosowanych metod

W dziale Kompetencje społeczne i osobiste opisujemy w portfolio

• sposoby budowania relacji ze studentami
• sposoby prowadzenia komunikacji i organizacji pracy zespołowej
• przykłady współpracy z innymi nauczycielami lub zespołami badawczymi
• przykłady etycznego podejście do nauczania i akademickich wartości

W dziale Kompetencje systemowe zajmujemy się:

• świadomością regulacji prawnych dotyczących zawodu nauczyciela akademickiego
• zasadmi dotyczące praw autorskich i ochrony danych osobowych w Twojej praktyce dydaktycznej
• podajemy przykłady dokumentacji akademickiej, np. sylabusy, raporty

W dziale Technologie w edukacji opisujemy:

• wykorzystanie narzędzi ICT (np. platformy e-learningowe, quizy online, wideokonferencje)
• przykłady innowacyjnych metod nauczania z wykorzystaniem technologii
• zastosowanie WCAG i zasad dostępności cyfrowej

W rozdziale Ewaluacja i rozwój zawodowy prezentujemy

• samoocenę jako nauczyciela
• oceny i opinie studentów i współpracowników (np. ankiety, referencje)
• plany rozwoju i doskonalenia zawodowego
• certyfikaty, szkolenia, kursy

W Podsumowaniu prezentujemy wnioski z dotychczasowej prac, kreślimy plany na przyszłość oraz podejmujemy refleksja na temat własnego rozwoju dydaktycznego.

W Aneksie umieszczamy dodatkowe materiały (np. publikacje, dokumenty potwierdzające udział w projektach).

"Dopinanie" tak naszkicowanych etapów reflejsyjnie kierowanego rozwoju kadry akademickiej gwarantuje tzw. portfolio, czyli dokument, papierowy lub elektroniczny, umożiiwiający wgląd w długofalową prezentację całościowego spojrzenia na osobistą filozofię nauczania oraz refleksję nad dotychczasową praktyką dydaktyczną.

Dobrego portfolio nie da się skompletować w ciągu tygodni czy miesięcy. Przygotowanie portfolio wymaga czasu, ale jest to czas ważnych refleksji, a założona z góry struktura pozwala je uporządkować. 

Nieodzownym składnikiem każdego portfolio nauczyciela akademickiego są scenariusze zajęć, sylabusy kursów, pomoce dydaktyczne (karty pracy, opisy zadań projektowych, instrukcje do ćwiczeń, opisy przypadków do analizy, zadania, opracowane teksty do czytania, prezentacje, nagrania audio i video), zdjęcia czy zrzuty z ekranu, nagrania zajęć ze studentami, zdjęcia tablic (w sali i wirtualnych), odbitki lub oryginały prac studenckich np. projektów, odbitki lub oryginały sesji posterowych, nagrania dyskusji, opis sytuacji trudnych i metod poradzenia sobie z nimi,arkusze obserwacji z hospitacji, praktyczne zapisy pracy ze studentami i studentkami poza zajęciami grupowymi trybie indywidualnym wraz z listą prac licencjackich, magisterskich, ich recenzjami, wspólnymi publikacjami ze studentami) lub w trybie pracy poza programem studiów (np. koncepcja pracy koła naukowego, obozu naukowego, praktyk studenckich, konferencji studenckiej).

Do portfolio należy także  opis metod monitorowania postępów studentów, przykłady zadań i testów egzaminacyjnych z kluczem oceny, przykłady prac studentów (np. kolokwiów, egzaminów, prac zaliczeniowych) z informacją zwrotną. Mile widziane sa w portfolio zapisy przykładów sugerowanych zmian wprowadzonych w kursach w wyniku ewaluacji zajęć przez studentów, autorefleksja nad własną praktyką dydaktyczną, wnioski wyciągnięte z hospitacji wzajemnych/wspierających.

Za tym w parze idą innowacje i chęć danego dydaktyka do inicjowania innowacji dydaktycznych wraz z ich ewaluacją przy oparciu o udział w konferencjach, szkoleniach i przy zaangażowaniu się w społeczności osób uczących się. 

Rozpoczęcie procesu budowania własnego portfolio jest trudne ze względu na początkową spora ilość 
informacji i różnorodność elementów, które powinny zostać w nim uwzględnione. Zbieranie przykładów swojej własnej pracy wymaga pewnego wysiłku. Nie zawsze jest łatwo podjąć decyzję, co uwzględnić w zestawieniu, a co można pominąć. Na pewno warto zacząć od zdefiniowania tych zasobów, którymi już się dysponuje (np. przykładami doświadczenia zawodowego, szkoleniami), w celu zadecydowania, co z tego pasuje do proponowanego na naszej uczelni modelu kompetencji nauczyciela akademickiego, a co jeszcze należy zdobyć (np. kogo zaprosić do siebie na hospitację, jak dopracować narzędzie oceny efektów uczenia się, w jakich jeszcze wziąć udział warsztatach.

Tak zarysowujaca się na kartach portfolio filozofia nauczania określa podstawowe przekonania na temat  nauczania i uczenia się, stanowiąc opis celów zawodowych autora dokumentu w roli nauczyciela  akademickiego i metod, jakimi je osiąga lub chce osiągać. Opis przewodniej filozofii nauczania pokazuje, jak precyzyjnie autorka czy autor portfolio potrafi zintegrować teorię i praktykę edukacyjną. 

W dalszym toku kompletowania portfolio warto zaprezentować takie dokumenty, które unaocznią, jak daleko edukator dotarł ze swoim przekazem do największej liczby studentów i studentów w danej grupie, zainspirował ich, zmotywował do pracy, do myślenia. Z drugiej strony koniecznie trzeba także opisać także te starania, które stanowiły wyzwanie lub które edukator chciałby udoskonalić w kształceniu umiejętności krytycznej refleksji.

A tu prezentujemy przykłady stron internetowych, omawiające problematykę tworzenia takich dokumentów:

na tej stronie zobaczysz, jak stworzyć e-portfolio

na tej stronie zobaczysz, jakie aplikacje moga być w tym pomocne.

na tej stronie angielskojezyczne zobaczysz różne przykłady portfolio nauczycielskiego, które pokażą, jak można zaprezentować swoje umiejętności.

na tej stronie zobaczysz angielskojęzyczne przykłady dokumentacji rozwoju nauczycielskiego. 

Hospitacja w rozumieniu Specjalistek i Specjalistów Centrum ODD jest procedurą wspierania rozwoju nauczycieli akademickich poprzez wymianę doświadczeń, przez inspirację i dyskusję na temat najlepszych praktyk dydaktycznych. Przeprowadzana przez nas hospitacja nie ma znamion oceny, lecz pomaga w doskonaleniu metod nauczania oraz stymuluje autorefleksję i umiejętność konstruktywnej wymiany informacji zwrotnej. Może także zwiększyć motywację pedagogów i przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu.

Hospitacja obejmuje różne formy zajęć, takie jak wykłady, ćwiczenia czy zajęcia laboratoryjne. Hospitacja jest dobrowolna i odbywa się na zasadzie równości, wzajemności oraz poufności. Hospitacje przeprowadza się na prośbę prowadzącego zajęcia. Dokumentacja poświadczająca przebieg hospitacji jest jawna, jednak arkusze hospitacyjne pozostają poufne.

Podczas hospitacji analizowane są metody prowadzenia zajęć, materiały dydaktyczne, komunikowanie się, organizacja zajęć, zarządzanie czasem i przestrzenią. Dlatego całość procedury hospitowania przebiega w kontekście akceptacji.

Hospitacja jest starannie zaplanowanym i profesjonalnym procesem, opartym na aktualnej wiedzy dydaktycznej. Już przed obserwacją zajęć nawiązywany jest dialog wstępny z nauczycielem, aby zapewnić wsparcie i uwzględnić specyfikę jego pracy. Obserwacja odbywa się na podstawie specjalistycznego formularza, który umożliwia obiektywne opisanie zajęć oraz uwzględnienie kontekstu ich prowadzenia.

Akceptacja jest kluczowa w procesie prowadzonej przez nas hospitacji, ponieważ buduje atmosferę zaufania, szacunku i profesjonalizmu między jej podmiotami – każdy powinien czuć się akceptowany, niezależnie od stylu pracy, doświadczenia czy stosowanych metod dydaktycznych. Wzajemna otwartość umożliwia szczery dialog, wymianę doświadczeń oraz rozwój kompetencji dydaktycznych.

Hospitacja jako przestrzeń wsparcia powinna opierać się na akceptacji różnic między nauczycielami, ich podejścia do studentów i metod nauczania. Takie podejście pozwala na konstruktywną ocenę i udzielanie informacji zwrotnej, prowadząc do doskonalenia dydaktyki. Zapewnienie akceptacji jako fundamentalnej zasady hospitacji sprawia, że staje się ona miejscem nauki, refleksji i wspólnego doskonalenia jakości pracy akademickiej.

Po zakończeniu hospitacji następuje analiza, w której podkreślane są mocne strony zajęć, a także proponowane ewentualne ulepszenia metod dydaktycznych. Nauczyciel nie jest pozostawiony sam: może liczyć na pomoc ekspertów z Ośrodka Doskonalenia Dydaktycznego Ars Docendi, którzy wspierają jego rozwój zawodowy i refleksję nad praktyką dydaktyczną.